Alergie krzyżowe – czyli czy będąc uczulonym na pyłki traw mogę zjeść pomidora?

 

Co to właściwie jest alergia krzyżowa?

 

O alergii krzyżowej mówimy wtedy, kiedy osoba uczulona na alergeny wziewne reaguje również na alergeny pokarmowe. Zjawisko to pojawia się, gdy przeciwciała IgE wytworzone w kierunku uczulającego alergenu rozpoznają w innym podobne białko, z którym reagują.

Alergie krzyżowe są dosyć częste – dotyczą około 30% osób z alergią wziewną. Częstość jest jednak różna w zależności od uczulającego alergenu. Dotyczy np. aż do 80% uczulonych na pyłki brzozy.1

Na znaczenie alergii krzyżowej zwrócono uwagę w latach 40 XX w. Pojawiły się wtedy doniesienia, że u osób uczulonych na pyłki roślin objawy choroby nasilają się często po zjedzeniu niektórych owoców.2

 

Jakie są objawy alergii krzyżowej?

 

Reakcje krzyżowe odpowiadają za powstawanie tzw. zespołów pyłkowo-pokarmowych. Objawiają się one najczęściej jako zespół anafilaksji jamy ustnej (OAS – oral allergy syndrome). Objawy pojawiają się w ciągu kilkunastu minut do dwóch godzin po spożyciu pokarmu. Zwykle jest to świąd jamy ustnej i gardła, czasem także języka, nosa i uszu. Rzadziej łagodny obrzęk naczynioruchowy w okolicy warg. Towarzyszy mu uczucie swędzenia lub mrowienia warg lub jamy ustnej, pieczenie, obrzęk. Może pojawić się wysypka na twarzy, zapalenie i przekrwienie spojówek lub katar.2

Drugim, po jamie ustnej, często dotkniętym narządem jest skóra. Ostrą pokrzywkę może wywołać nawet kontakt skóry z surowymi owocami lub warzywami.2

Rzadziej występują objawy takie jak nudności, bóle brzucha, wymioty, nieżyt nosa, skurcz oskrzeli.2

 

Czy więc będąc uczulonym na pyłki mogę zjeść pomidora?

 

To zależy. Jak wspomniano na początku, alergia krzyżowa dotyczy ok. 30% osób z alergią wziewną i może ujawnić się w każdym momencie. Wiadomo, że osoby uczulone np. na pyłek brzozy mogą zareagować alergicznie na daktyle, figi, gruszki, jabłka, kiwi, melona, orzechy, winogrona, marchewkę, pietruszkę, szpinak i wiele innych. Pomidory reagują krzyżowo z pyłkami traw i alergenami lateksu. U osób uczulonych na pyłki traw reakcja alergiczna może wystąpić także po spożyciu wielu owoców, orzechów, grzybów a także rumianku. Pamiętajmy, że alergie krzyżowe dotyczą nie tylko owoców i warzyw, ale także przypraw, takich jak anyż , cykoria, kminek, kolendra czy słonecznik.

Co więcej, osoby uczulone na białko jaja kurzego mogą reagować alergicznie na kurze mięso, osoby z alergią na mleko – na cielęcinę i wołowinę i mleko kozie.

Ważnym alergenem jest także lateks. Szacuje się, że 30-80% uczulonych na tę substancję wykazuje reaktywność krzyżową z niektórymi pokarmami, zwłaszcza bananami, awokado i papają, kasztanem, kiwi i pomidorami, selerem, jabłkiem, ananasem i melonem. Może u nich wystąpić tzw. zespół lateks-owoce, który może objawiać się natychmiastową reakcją anafilaktyczną.

Krzyżowo reagują ze sobą także: pióra i jaja, sierść kota i mięso wieprzowe, pyłek brzozy i pyłek leszczyny, roztocze kurzu domowego i skorupiaki i wiele innych.1

 

Co robić w przypadku alergii krzyżowej?

 

Unikanie alergenu – dieta eliminacyjna jest wskazana tylko wtedy, kiedy alergia jest w 100% potwierdzona. W innych przypadkach należy po prostu bacznie obserwować swój organizm, licząc się z możliwością wystąpienia objawów.2

Co więcej - alergeny wywołujące OAS są zwykle wrażliwe na ciepło. Gotowanie podejrzanego produktu spożywczego jest więc jednym z możliwych rozwiązań. Na przykład gotowanie kiwi przez 5 minut w temperaturze 100°C powoduje zwiększenie tolerancji u osób uczulonych. Podobnie jest z soją - po 60 minutach gotowania antygenowość ulega stopniowemu zmniejszeniu. Jednak obróbka cieplna różnych owoców i warzyw nie jest jednakowo skuteczna. Będzie działać w przypadku np. fig, szparagów i marchewki, ale nie sprawdzi się, gdy mamy alergię na brzoskwinię, pomarańczę, orzechy czy wiśnie.2

Diagnostyka i leczenie alergii krzyżowych jest trudne. Zdiagnozowanie uczulenia za pomocą punktowych testów skórnych nie wystarcza do potwierdzenia znaczenia klinicznego. Ważniejsze jest zebranie dokładnego wywiadu. Oznaczenie stężeń swoistych IgE (molekularna diagnostyka alergii) bywa pomocne do wykrywania uczulenia na pokarmy. W przypadku niejednoznacznego wywiadu niezbędne są doustne testy prowokacyjne. Swoista immunoterapia alergenowa na reagujące krzyżowo alergeny wziewne nie jest zalecana, gdy występują tylko objawy OAS. Można ją rozważyć, gdy objawom alergii pokarmowej towarzyszą objawy alergiczne z dróg oddechowych i oczu.2

1. Rapiejko P., Lipiec A., Wybrane aspekty alergii krzyżowej, Alergoprofil 2006, Vol. 2, Nr 2, 11-15
2. Sybilski A., Alergia krzyżowa, Medycyna po Dyplomie | kwiecień 2017

 

Chiesi/MS/TTA/13/2018