Dziecko z astmą w szkole

Jak co roku we wrześniu zaczyna się nowy rok szkolny. Do szkoły idą zarówno dzieci zdrowe jak i te chorujące przewlekle np. na astmę. A takich dzieci, jak wynika z danych epidemiologicznych, jest coraz więcej.1

Wysłanie do szkoły dziecka chorego zawsze stanowi dla rodziców pewien stres. Zastanawiają się, czy nie zaszkodzi mu przebywanie w tak dużej grupie, kontakt z tak wieloma bakteriami i alergenami, czy poradzi sobie w sytuacji kryzysowej.

 

PRZYGOTOWANIE

 

Aby zmniejszyć obawy zarówno swoje jak i dziecka warto do takiego wydarzenia dobrze się przygotować.

Przede wszystkim należy omówić najważniejsze rzeczy z dzieckiem. Musi rozumieć istotę swojej choroby i pamiętać, że zawsze ma mieć przy sobie inhalator z szybko działającym lekiem rozszerzającym oskrzela. Najlepiej, jeżeli może mieć przy sobie także telefon, aby w razie potrzeby szybko zadzwonić do rodzica czy opiekuna.

 

EMOCJE

 

Pamiętajmy, że dla dziecka choroba to nie tylko dolegliwości fizyczne, ale też problem emocjonalny. Z badań wynika, że prawie połowa dzieci nie rozmawia z rodzicami o swojej chorobie, a jedna czwarta z nich wstydzi się swoich dolegliwości. Bywa, że dzieci z astmą czują się słabsze od rówieśników odczuwają dolegliwości przy zabawie, mają problemy w uprawianiu sportu, co może negatywnie wpływać na relacje z rówieśnikami. Dzieci z astmą także częściej niż ich rówieśnicy opuszczają zajęcia szkolne i wymagają hospitalizacji. Duszność czy nasilony kaszel zaburzają codzienne funkcjonowanie dziecka, mogą powodować zaburzenia jakości i długości snu, a co za tym idzie senność w ciągu dnia i trudności w koncentracji uwagi. Może to prowadzić w konsekwencji do problemów z nauką.2,3

Warto poinformować szkołę - nauczycieli, dyrekcję lub przynajmniej wychowawcę o chorobie dziecka. Umożliwi to dostosowanie do jego potrzeb pewnych zajęć, sposobów postępowania i szybkie udzielenie pomocy w razie potrzeby.

 

ZAJĘCIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO

 

Dla rodziców często dylematem bywa to, czy dziecko chore na astmę powinno być zwolnione z zajęć W-F. Zalecenia postępowania w astmie mówią, że jeżeli ogólny stan zdrowia dziecka na to pozwala, powinno ono uczestniczyć w zajęciach wychowania fizycznego. Dzieci z astmą mogą bez problemu uprawiać krótkie biegi, gimnastykę, brać udział w grach zespołowych (siatkówka, piłka nożna, ręczna, koszykówka) i uprawiać większość sportów zimowych.

Większość dzieci dobrze toleruje także zajęcia na basenie, ale niektóre mogą zareagować dusznością z powodu dużego stężenia pleśni, chloru czy ozonu w powietrzu. Należy wtedy natychmiast podać dziecku lek rozkurczowy i opłukać skórę i śluzówki wodą bez chloru np. mineralną z butelki.

Bardzo ważne jest uprzedzenie nauczyciela W-F, że dziecko, które ma objawy po wysiłku powinno przed lekcją przyjąć dodatkową dawkę leku, a w przypadku wystąpienia duszności podczas zajęć odpocząć i również wziąć lek rozkurczowy.

Okresowo uczeń z astmą może wymagać ograniczenia aktywności fizycznej i dostosowania ćwiczeń do stanu zdrowia - np. w okresie pylenia roślin dzieci z pyłkowicą nie mogą ćwiczyć na wolnym powietrzu. Astma oskrzelowa wyklucza też biegi na długich dystansach i ćwiczenia wymagające długotrwałego, ciągłego wysiłku.

Pamiętajmy, że prawidłowo dobrany do możliwości dziecka wysiłek fizyczny przyczynia się do zwiększenia pojemność płuc i sprawia, że dziecko lepiej znosi okresy zaostrzeń choroby.

 

ALERGIE POKARMOWE

 

Kolejnym problemem z którym borykają się rodzice wysyłający do szkoły (i nie tylko) dziecko z astmą są alergie pokarmowe. Dziecko z alergią pokarmową powinno dostać od rodziców informację na piśmie – najlepiej mieć przy sobie zawsze karteczkę z wypisanymi produktami, które mogą spowodować objawy. Ważne jest to szczególnie jeżeli dziecko je obiady w szkole, uczestniczy w szkolnych lub pozaszkolnych imprezach i podczas wycieczek.

 

PORADY PRAKTYCZNE

 

Jeżeli chodzi o codzienne funkcjonowanie ucznia z astmą w szkole, warto zwrócić uwagę nauczycieli na przestrzeganie kilku zasad:

• dziecko z astmą będzie funkcjonowało lepiej jeżeli sale lekcyjne będą często wietrzone;

• jeżeli w klasie, gdzie odbywają się lekcje biologii są zwierzęta futerkowe (np. drobne gryzonie), należy posadzić dziecko jak najdalej oraz nie powinno ono uczestniczyć w sprzątaniu klatek;

• uczniowie z astmą nie powinni uczestniczyć w pracach porządkowych takich jak odkurzanie czy grabienie liści (narażenie na kurz i pleśnie).

Ważne jest zapewnienie dziecku z astmą oskrzelową bezpiecznego środowiska i przyjaznej atmosfery w szkole. Wychowawca klasy, znając czynniki mogące zaostrzyć chorobę, może np. pomóc przy przyjmowaniu leków czy przypomnieć dziecku o konieczności unikania alergenów na które jest uczulone.3

Zgodnie z obecnymi zaleceniami terapii astmy należy dążyć do uzyskania takiej kontroli choroby, aby dziecko mogło funkcjonować w swoim środowisku tak samo, jak dziecko bez astmy - uczestniczyć bez problemu w zabawie i aktywności fizycznej bez objawów duszność czy kaszlu.2

Współdziałanie rodziców z nauczycielami i lekarzem prowadzącym może dać dziecku z astmą możliwość normalnego, prawidłowego funkcjonowania w środowisku szkolnym.

 

1. Balińska-Miśkiewicz W., Astma oskrzelowa u dzieci – odrębności diagnostyczno-terapeutyczne, FP Tom 66 • nr 7 • 2010
2. Mastalerz-Migas A. et al., Funkcjonowanie dzieci z astmą oskrzelową w porównaniu z dziećmi potencjalnie zdrowymi, Family Medicine & Primary Care Review 2011, 13, 2: 178–180
3. Kulus M., Dziecko z astmą w szkole i przedszkolu, Informacje dla pedagogów i opiekunów, Centrum Metodyczne Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej, Warszawa 2009

 

Chiesi/MS/TTA/36/2017