Astma - leczenie doraźne i podtrzymujące

Obecnie głównym celem terapii astmy stała się pełna kontrola choroby, czyli takie jej opanowanie za pomocą leków, aby objawy kliniczne (duszność, świsty, kaszel, ucisk w klatce piersiowej, ograniczenie wydolności fizycznej) nie pojawiały się w ogóle, lub pojawiały się sporadycznie w łagodnej postaci, funkcja płuc (w badaniach czynnościowych jak spirometria czy pomiar PEF) była prawidłowa, a choroba nie wpływała na codzienne życie chorego, naukę, pracę zawodową, kontakty rodzinne i społeczne, czy realizacje pasji i marzeń.

Jeśli do utraty kontroli astmy oskrzelowej dochodzi nagle w ciągu kilku minut, godzin, czasem dni mówimy o zaostrzeniu. Zaostrzenie wymaga interwencji farmakologicznej, czyli przyjęcia dodatkowych dawek leków lub włączenia nowych, w przypadkach ciężkich leczenia szpitalnego. Nawet przy generalnie łagodnym przebiegu choroby i sporadycznych objawach może dochodzić do ciężkich zaostrzeń, ale im cięższa postać astmy tym większe ryzyko ich wystąpienia. Ciężkie zaostrzenia są znacznym obciążeniem zdrowotnym dla chorego, a nawet stanowią istotny czynnik ryzyka nagłego zgonu z powodu astmy.

Jeśli odpowiednio wcześniej zintensyfikuje się leczenie, przy pierwszych symptomach utraty kontroli choroby, można uniknąć rozwoju zaostrzania lub znacznie je złagodzić. Najwcześniej może zareagować sam pacjent, jeśli tylko wie jak i posiada właściwe leki.

 

Leki na astmę

W leczeniu astmy oskrzelowej stosuje się dwa rodzaje leków: kontrolujące chorobę – o działaniu przeciwzapalnym i ratunkowe – znoszące skurcz oskrzeli, doraźnie uwalniające od objawów. Zarówno w leczeniu przewlekłym jak i w terapii zaostrzeń, stosujemy leki na astmę z obu tych grup, pamiętając jednak, że:

  • Podstawą przewlekłego leczenia astmy i dobrej jej kontroli są leki o działaniu przeciwzapalnym.
  • Częste stosowanie leków ratunkowych świadczy o braku kontroli choroby.
  • Niestosowanie leków kontrolujących lub zbyt małe ich dawki oraz nadużywanie leków ratunkowych stanową udowodniony czynnik ryzyka ciężkich zaostrzeń i nagłych zgonów w astmie.

 

Astma oskrzelowa - jak leczyć ?

Astma jest chorobą o zmiennym przebiegu, dlatego aby ją skutecznie leczyć należy stale modyfikować leczenie. Tylko wówczas ryzyko zaostrzeń i objawów niepożądanych związanych z leczeniem jest najniższe, kiedy w chwili nasilenia objawów odpowiednio szybko intensyfikuje się leczenie, a w okresach stabilnych zmniejsza dawki leków.

Dużym uproszczeniem w terapii astmy jest stosowanie jednego inhalatora w leczeniu podtrzymującym i doraźnym. Takie podwójne działanie jest możliwe dzięki dwóm składnikom leku: pierwszemu o działaniu przeciwzapalnym i jest nim wziewny glikokortykosteroid, i drugiemu szybko i długo działającemu lekowi rozkurczającemu oskrzela. To oznacza, że za pomocą takiego leku na astmę leczymy zarówno stan zapalny w drogach oddechowych, jaki i doraźnie znosimy skurcz oskrzeli.

W metodzie tej pacjent codziennie stosuje stałe dawki leków zalecone prze lekarza, ale w chwili wystąpienia duszności świadczącej o pogorszeniu przebiegu astmy, przyjmuje dodatkowe dawki leku, które poza doraźnym działaniem rozkurczającym oskrzela (dzięki zawartości leku szybko rozkurczającego oskrzela) intensyfikują leczenie przeciwzapalne (wziewny glikokortykosteroid). Dzięki temu wcześnie, bo już przy pierwszych objawach pogorszenia astmy, zwiększane są dawki leków kontrolujących. Wczesne zwiększenie dawek wziewnego glikokortyksoteoridu w wielu przypadkach zapobiega rozwojowi zaostrzenia. Unika się wówczas stosowania doustnych glikokortykosteroidów, a nawet hospitalizacji, a stosując mniejsze dawki niż w tradycyjnym schemacie leczenia, zmniejsza się ryzyko działań niepożądanych związanych z ich stosowaniem.

Jednocześnie, gdy mija zagrożenie, zapotrzebowanie na leki zmniejsza się. W terapii podtrzymującej i doraźnej z zastosowaniem leku w jednym inhalatorze, pacjent automatycznie przestaje stosować dodatkowe dawki leków, szybko dostosowując w ten sposób terapię do łagodniejszego przebiegu choroby.

Elastyczne dawkowanie umożliwia większą efektywność i bezpieczeństwo leczenia. Pacjent dostaje wygodny (jeden inhalator), niemal intuicyjny schemat leczenia (zmniejsza lub dostosowuje dawkowanie do stanu choroby), który pozwala mu na większą swobodę w leczeniu i niezależność w zakresie wyznaczonym przez lekarza. Większa efektywność i mniejsze ryzyko objawów niepożądanych oznacza mniejszy wpływ astmy oskrzelowej na codzienne życie i lepszą jego jakość.